In rechtspersonen (zoals verenigingen, stichtingen en B.V.'s) worden de termen 'besluit' en 'beslissing' vaak door elkaar gebruikt. Maar juridisch gezien is er een belangrijk verschil. Voor bestuurders, aandeelhouders en leden is het essentieel om dit onderscheid te begrijpen, omdat de wet (Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek) alleen bij officiële besluiten bepaalde juridische mogelijkheden biedt om in actie te komen. Aan de hand van enkele recente rechtszaken leg ik het verschil uit.
Wat is een besluit?
Een besluit is een juridisch begrip met concrete gevolgen. Het gaat om een officiële handeling van een orgaan (zoals de algemene vergadering of het bestuur) die specifiek bedoeld is om rechten en plichten te laten ontstaan, te veranderen of te laten vervallen binnen de rechtspersoon.
Voorbeelden van besluiten zijn:
- De benoeming of het ontslag van een bestuurder
- De vaststelling van de jaarrekening
- Een besluit tot statutenwijziging of ontbinding van de rechtspersoon
Wat is een beslissing?
Een beslissing is een breed begrip dat eigenlijk elke keuze of handeling van een bestuur of orgaan omvat. Het maakt daarbij niet uit of die keuze juridische gevolgen heeft of niet. Je kunt het zo zien: elk besluit is een beslissing, maar niet elke beslissing is een besluit.
Voorbeelden van 'gewone' beslissingen (dus géén besluiten) zijn:
- De keuze om een bepaald onderwerp op de agenda te zetten
- Het vragen van advies aan een externe deskundige
- Het tijdelijk onderbreken van een vergadering
Praktijkvoorbeelden uit rechtszaken
De rechtbank Rotterdam oordeelde dat een VvE die weigerde toestemming te geven voor een kattenren op een balkon geen besluit nam. Waarom niet? Omdat er niets veranderde in de onderlinge rechten en plichten tussen de VvE en de eigenaar.
De rechtbank Gelderland deed een interessante uitspraak over een B.V. die een huurcontract op de ene locatie stopzette en een nieuw contract op een andere plek afsloot. De rechtbank vond dit geen besluit. Maar datzelfde bestuur maakte ook een jaarrekening op - en dát vond de rechtbank wél een besluit. Het verschil? Het opmaken van een jaarrekening is een wettelijke en statutaire verplichting van het bestuur.
Kort gezegd: Een beslissing wordt pas een besluit als het een officiële, verplichte taak van het bestuur betreft of als het de onderlinge rechten en plichten daadwerkelijk verandert.
Waarom is dit onderscheid zo belangrijk?
Het juridische belang van dit onderscheid is groot: de wettelijke regels over nietigheid (artikel 2:14 BW) en vernietigbaarheid (artikel 2:15 BW) gelden uitsluitend voor besluiten. Voor 'gewone' beslissingen gelden deze regels niet.
1. Nietigheid (artikel 2:14 BW)
Een besluit is nietig - dus van rechtswege ongeldig - als het in strijd is met een fundamentele wettelijke regel of de statuten. Zo'n besluit wordt geacht nooit te hebben bestaan. Iedereen die er belang bij heeft, kan zich erop beroepen dat het besluit nietig is.
2. Vernietigbaarheid (artikel 2:15 BW)
Dit betreft besluiten die in strijd zijn met de redelijkheid en billijkheid, of met wettelijke regels over hoe een besluit tot stand moet komen (zoals vergaderregels). Een vernietigbaar besluit blijft in eerste instantie geldig, totdat een rechter het vernietigt.
Let op: je hebt maar één jaar de tijd om naar de rechter te stappen! Deze termijn begint zodra je van het besluit op de hoogte raakt, of zodra het besluit voldoende bekend is gemaakt.
De Hoge Raad heeft verduidelijkt dat zelfs bij ernstige fouten - zoals een vergadering die te vroeg begint - er sprake is van vernietigbaarheid en niet automatisch van nietigheid.
Hoe vecht je een 'gewone beslissing' aan?
Omdat een gewone beslissing geen besluit is, kun je deze niet aanvechten via de artikelen 2:14 of 2:15 BW. Je moet dan andere juridische wegen bewandelen, zoals:
- Een vordering op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) om bijvoorbeeld schadevergoeding te eisen
- Een beroep op de redelijkheid en billijkheid (artikel 2:8 BW) om een verbod of andere maatregel te vragen
De praktijk: de rechter kijkt naar de werkelijkheid
Soms noemt een bestuur een handeling bewust een "interne beslissing" om juridische stappen te bemoeilijken. De rechter trapt daar niet zomaar in. Hij kijkt naar de werkelijke situatie: als de handeling de rechtspersoon bindt of de rechtspositie van leden raakt, kan het in de praktijk alsnog als een besluit worden aangemerkt.
Conclusie
Voordat je een juridische procedure start, is het essentieel om eerst vast te stellen of er sprake is van een besluit of een beslissing. Dit bepaalt namelijk welke juridische route je kunt bewandelen: de weg van nietigheid of vernietiging, of een andere rechtsvordering zoals hierboven beschreven.
Vragen over dit onderwerp?
Het onderscheid tussen een besluit en een beslissing kan in de praktijk lastig zijn en heeft grote juridische gevolgen. Twijfel je over jouw situatie of overweeg je juridische stappen? Neem gerust contact met mij op voor advies op maat.